ENDOKRINOLOJI UZMANI
PROF DR METIN OZATA

HASHIMOTO HASTALIGI

Hashimoto Nedir?

Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabi veya tiptaki adiyla ‘’Hashimoto tiroiditi’’ bagisiklik sisteminin bir bozuklugu sonucu ortaya çikar. Nedeni tam olarak bilinmemektedir. 1912 yilinda Japon bilim adami Akira Hashimoto tarafindan tanimlandigi için bu ad verilmistir. Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabi en fazla tiroid bezi yetmezligi yapan hastaliktir. Diger bir deyimle tiroid bezi yetmezliginin en önemli nedeni Hashimoto tipi tiroid bezi iltihabidir.

Hashimoto Neden Olusur?

Bu hastalik otoimmün hastaliklar dedigimiz hastaliklardan birisidir. Otoimmün hastaliklarda vücut kendi dokusunu yabanci doku olarak algilayip onu yok etmek ister ve vücut içinde bir savas olusur. Hashimoto tiroiditinde de vücut tiroid bezini yok etmek ister. Vücudumuz tiroid bezini yok etmek için çok miktarda anti-TPO antikoru ve anti-tiroglobulin antikoru üretir. Bu antikorlar tiroid bezine baglanarak tiroid hücrelerini harap ederler. Bu arada tiroid bezine birçok iltihap hücresi birikir. Iltihap sonucu tiroid hücreleri tahrip olarak azalinca da bez küçülür ve hormon yapacak hücre kalmaz ve sonunda tiroid hormon yetmezligi ortaya çikar. Bu hastalarda yillar içinde tiroid bezi gittikçe küçülür. Baslangiçta ufak bir guatr ve kanda anti-TPO antikor yüksekligi varken TSH, T3 ve T4 hormonlari normaldir. Daha sonra zaman içinde hastalik ilerledikçe önce baslangiç halinde tiroid yetmezligi (sadece TSH yüksek, fakat T3 ve T4 normal) sonra tam tiroid yetmezligi (TSH yüksek, T3 ve T4 hormonlari düsük) gelisir.

Hashimoto hastaligi baslangicinda tiroid bezinde büyüme yani guatr vardir; daha sonra tiroid bezi yavas yavas devam eden harabiyet nedeniyle yillar içinde küçülerek sanki yok olur.

Hashimoto Hastaliginda Kimler Risk altindadir?

Hashimoto hastaliginin nasil basladigi tam olarak bilinmiyorsa da genetik egilim önemlidir. Ailesel özellik gösterir. Ayni ailenin üyelerinde sik görülür. Hashimoto tiroiditi olan hastalarda kuvvetli bir genetik geçis vardir ve bu hastalarin birinci dereceden akrabalarinda tiroid antikorlari (anti-TPO ve anti-tiroglobulin) yüksek olarak bulunur ve hastalik ailenin diger üyelerinde de siklikla ortaya çikar. Bu nedenle Hashimoto tiroiditi varsa ailenin diger üyelerinde de tiroid tetkikleri yapilmalidir.

Hashimoto tiroidit sikligi iyot alimi arttikça artmaktadir. ABD ve Japonya gibi iyot aliminin yüksek oldugu ülkelerde sikligi yüksektir.

Hashimoto Hastaliginda Siklik:

Toplumun % 2’sinde bulunur. Hashimoto hastalarinin % 95’i kadindir. Tüm yaslarda ortaya çikarsa da 30-50 yas arasinda siktir. Kadinlarda erkeklere göre 15-20 kat daha fazla görülür. Ergenlik çagindaki kizlarda sikligi % 0.8-1.6’dir.
Anti-TPO antikorunun kanda yüksekligi yasla birlikte artar ve 70 yas ve daha büyük kadinlarin % 33’ünde bu antikor yüksek olarak bulunur.
Anti- TPO ve anti-tiroglobulin antikorlarinin ve sadece TSH’nin yüksek oldugu kadinlarda tiroid bezi yetmezligi yani tiroid hormon azligi her yil % 5 oraninda gelisir.

Hashimoto Hangi Belirtiler Yapar?

Çogu hastanin hiçbir sikayeti yoktur. Bazi hastalarda küçük bir guatr ve anti-TPO antikor yüksekligi vardir. Bazen tiroid bezi yetmezligi (tiroid hormon yetmezligi-hipotiroidi) ile doktora basvururlar.

Yas ilerledikçe Hashimoto’lu hastalarda hipotiroidi (tiroid bezi yetmezligi) sikligi artar.
Hashimoto’lu hastalarda lastik sertliginde bir guatr vardir. Çok nadiren tiroid bezi sert olabilir. Tiroid bezinde agri veya hassasiyet yoktur. Genellikle tiroid büyümesi sessiz olur ve sikayet bulunmaz. Bu hastalar doktora genellikle guatr nedeniyle veya tiroid hormon azliginin neden oldugu halsizlik, bitkinlik, el ve yüzde sisme, ses kalinlasmasi gibi sikayetler nedeniyle basvururlar.

Hashimoto Tiroiditi ile Birlikte Sik Görülen Hastaliklar

Hashimoto tiroiditi olan hastalarda diger otoimmün hastaliklar siklikla birlikte olur. Bu hastaliklar asagida verilmistir:
Graves hastaligi
Tip 1 seker hastaligi
Addison hastaligi (böbreküstü bezi –kortizol yetmezligi)
Testis ve yumurtalik iltihabi
Paratiroid hormon azligi
Hipofiz bezi iltihabi
B12 vitamin eksikligine bagli kansizlik
Vitiligo (ciltte beyaz alanlar olmasi)
Romatoit Artrit (küçük eklem iltihabi)
Trombosit isimli kan hücre azligi
Myastenia gravis (kaslarda agri ve güçsüzlük yapan bir kas hastaligi)

Hashimoto tiroiditi; hipogonadizm (seks hormonlarinda azalma), Addison hastaligi (böbreküstü bezi yetmezligi), diyabetes mellitus (seker hastaligi), hipoparatiroidizm (paratiroid hormon düsüklügü-kalsiyum düsüklügü) ve pernisiyöz anemi (B12 vitamini eksikligine bagli kansizlik) ile birlikte sik görülür.

Çocuklarda Hashimoto hastaligi olursa büyüme gecikmesi, kemik yasinda gecikme ve yüksek kolesterol düzeyleri saptanir.

Hashimoto Hastaliginda Laboratuvar Bulgulari:

Hashimoto tiroiditinden süphelenildiginde, anti-TPO antikoru, T3, T4 ve TSH hormon tetkiklerine bakilir. Hashimoto tiroiditli olgularin yaklasik % 80’inde tani kondugunda normal T4, T3 ve TSH düzeyleri saptansa da tiroid bezinde hormon yapimi azalmaya baslamistir.

Anti-TPO antikorlar hastalarin % 95’inde ve anti-Tiroglobulin antikorlar % 60’inda yüksek olarak bulunur.

Anti-TPO antikoru yüksek hastalarin % 25-50’sinde tiroid bezi yetmezligi baslangiç halinde olabilir, yani TSH hormonu yüksek, fakat T3 ve T4 hormonu normaldir.

Hashimoto Tedavisi:

Hashimoto hastaliginin tedavisi için bir ENDOKRIN UZMANINA basvurunuz.
Hashimoto tipi tiroid iltihabini yok edecek bir tedavi sekli veya hastaligi tamamen ortadan kaldiracak bir tedavi yolu maalesef yoktur. Yapilan tedavi sadece guatr ve tiroid bezi yetmezligi varsa onun tedavisi seklinde olur.

Guatri olan veya tiroid bezi yetmezligi olan kisilerde tiroid hormon ilaci levotiroksin ile tedavi yapilir ve ilaç dozu serum TSH düzeylerini normale getirecek sekilde doktorunuz tarafindan ayarlanir. Burada amaç TSH düzeyini 1.5-2.5 IU/L olacak sekilde ayarlamaktir. Yasli hastalarda veya koroner kalp hastaligi olanlarda tedaviye çok düsük dozlarda baslanir ve 4-6 haftalik araliklarla artirilir. Kadinlarin çogunda gebelik süresince dozda % 25-50 oraninda bir artis gerekir.

Hipotiroidi olmasa bile guatri olan Hashimoto hastalari tiroid ilaci tedavisinden fayda görür ve guatrlari küçülür.

T4 ve T3 hormonu normal, ancak TSH hormonu yüksek olan hastalarda TSH >4 IU/L ve anti-TPO yüksek ise küçük dozda ilaç tedavisi yapilir.


Hashimoto Tiroiditi Olan Hastalarin Dikkat Etmesi Gereken Hususlar:

1) Iyotlu tuz ve iyotlu öksürük surubu kullanmayiniz.
2)Kan Selenyumu dusuk ise Selenyum destegi alabilirsiniz. Günde 100-200 mikrogram selenyum hastaliginiz için faydali olabilir
3) Tiroid hormon ilaçlarini aç karna içiniz. Midenizde agri yapiyorsa tok karna alin, ancak en iyisinin aç karna alinmasi oldugunu unutmayiniz. Aç karna alinan ilacin emilimi daha iyi olur.
4) Ilacinizi her zaman aldiginiz ögünde almayi unutursaniz bir sonraki ögünde alin, Bir gün önce almayi unutmussaniz ertesi günü sabah ve aksam 2 kez alin.
5) Ilaci aldiginiz ögünde baska ilaç almamaya çalisin. Özellikle kalsiyum, demir ve mide ilaçlari tiroid ilacinin emilimini bozar.
6) Gebe kalmayi düsünen kadinlar ENDOKRIN doktoruna mutlaka ilaç konusunda danismalidir. Gebe kalinca da tiroid ilaçlari alinacaktir. Çocuga zarari yoktur. Tiroid ilaci almazsaniz düsük riski artar. Dogum sonrasi da kontrollerinizi yaptiriniz.
Web Hosting Companies